Unlearn là gì? Có nên trang bị kỹ năng “unlearn”?

Unlearn là gì? Có nên trang bị kỹ năng “unlearn”? Unlearn có phải là tư duy “đập đi xây mới”?

Ths YTCC Tuệ Yên

Unlearn là gì?

Khái niệm

Con người trải qua hàng vạn năm tiến hóa, và sự “tiến hóa” đó đang diễn ra ngày một nhanh chóng và liên tục. Những khái niệm, quan điểm mà ta vẫn cho là đúng đang dần có những biến đổi. Những sự thay đổi này không chỉ là việc học hỏi, tiếp thu kiến thức mới mà nó còn là việc loại bỏ đi những thông tin lỗi thời, không hợp lý. Từ đó, khái niệm “unlearn” ra đời.

Unlearn là gì?

Unlearn có phải là tư duy “đập đi xây mới”?

Xem xét dựa trên hai góc nhìn về việc tiếp thu kiến thức.

  • Góc nhìn thứ nhất là thích cái gì thì học cái đó. Cách này giống như bạn đang đi sưu tầm. Chỉ muốn thu thập nhiều nhất có thể, vì mục đích xây dựng hồ sơ cá nhân, vì muốn gây ấn tượng cho người khác. Đây chỉ là giai đoạn tiếp thu những sự thật, ý tưởng về thế giới.
  • Góc nhìn thứ hai là đã biết về thế giới nhưng thực tế là không biết. Những ý tưởng, triết lý sống có thể trở nên lạ lùng và gây hứng thú buộc bạn phải tự vấn. “Liệu điều mình đã từng biết có thật sự đúng hoàn toàn?”

Bước đầu tiên để unlearn là cần bỏ đi tư duy cố hữu đã hiểu để tạo ra một cách nhìn mới. Những gì bạn từng tin là đúng giờ có thể không còn tồn tại. Nhưng quy trình để unlearn chưa bao giờ là dễ dàng. Bởi con người thường cảm thấy không thoải mái với những thay đổi và unlearn cũng vậy.

Có nên trang bị kỹ năng “unlearn”?

Đời người, sẽ có lúc phải đối diện với một sự chuyển giao lớn mang tính đột phá hoặc là bước ngoặt trong đời. Trong khoa học thần kinh, đó là lúc mà họ tiếp nhận những sự thay đổi dễ dàng hơn. Đó có thể là bắt đầu một sự nghiệp mới, thay đổi nơi sống, các mối quan hệ và tình trạng của bản thân. Khủng hoảng cũng là một cơ hội lý tưởng cho những thay đổi.

Rèn luyện tư duy phát triển

Bắt đầu bằng cách làm quen với tư duy phát triển (growth mindset) khi

  • Là người có xu hướng tư duy cố định (fixed mindset)
  • Hoặc phủ định khả năng của bản thân thì bạn có thể b

Học cách kiểm soát nhạy cảm với việc mắc lỗi và thay đổi;  tìm kiếm thông tin để củng cố quan điểm hiện tại. Bạn cần chấp nhận rằng nhận thức hiện tại đã không còn phù hợp với tình huống, môi trường xung quanh. Bạn cần sẵn sàng thay đổi điều đó.

Đặt vị thế của bản thân là “người mới”

Đặt vị thế của bản thân là “người mới”

Một khi quyết tâm unlearn, bạn cần

  • Bỏ qua cái tôi của bản thân
  • Bỏ qua những điều mà bạn tin tưởng rằng đã biết chắc.
  • Đừng ngần ngại trở thành “người mới” một lần nữa. Chỉ tâm thế của người mới, bạn sẽ học hỏi được nhiều hơn, tiếp cận nhiều góc nhìn đột phá hơn.

Unlearn nên diễn ra từ từ

Bạn không nên đặt mình vào tình thế không thể quay đầu

  • Không đột ngột xin nghỉ việc
  • Hay đưa ra quyết định học tập tốn quá nhiều tiền bạc trong khi bạn không có đủ tài chính.
  • Khi bước vào một môi trường mới, lập tức unlearn những thói quen cũ đột ngột là điều không thể.

Hãy bình tĩnh, cho bản thân thời gian để nhìn nhận những điều cần được thay đổi. Cần đủ thời gian để rèn luyện, và thích nghi. Tránh đặt quá nhiều áp lực. Unlearn đòi hỏi an toàn về tâm lý và thể chất mới là điều quan trọng.

Tiếp xúc thật nhiều

Sự tiếp xúc với văn hoá, con người, ngôn ngữ hoàn toàn mới sẽ tạo ra những câu hỏi mới. Bạn có thể đi du lịch, cân nhắc đến việc đi du học, hay hợp tác lao động. Đơn giản hơn là kiếm tìm một môi trường sống mới, những mối quan hệ mới để bản thân có đa dạng góc nhìn hơn.

Đa dạng trải nghiệm sống

Học cách dám mạo hiểm, sống mạnh mẽ và đa dạng hơn trong mọi khía cạnh cuộc sống.

  • Những trải nghiệm mới có thể tiềm tàng những rủi ro, tuy nhiên việc tránh những thứ độc hại hiển nhiên
  • Có một kế hoạch kỹ lưỡng sẽ giúp bạn khám phá thật nhiều điều mới lạ
  • Tâm niệm rằng việc unlearn là quá trình khám phá cả đời.

Một số bí quyết unclean cho bạn trẻ

Một số bí quyết unclean cho bạn trẻ

  • Cởi mở và sẵn sàng với việc tiếp thu kiến thức mới.
  • Loại bỏ tư tưởng “Tôi không thể” và mạnh dạn thử những điều mới, dám thách thức bản thân.
  • Đến những môi trường truyền cho bạn cảm hứng, động lực để học hỏi.
  • Nuôi dưỡng sự tò mò, hưng phấn. Đây là một cách giúp bạn luôn học như ngày đầu.
  • Thiết lập mục tiêu học tập theo nguyên tắc SMART.
  • Nhờ sự hỗ trợ của bạn bè, đồng nghiệp nếu cần.
  • Chủ động kết bạn với những người cho chung chí hướng và mục tiêu.

Nguyên tắc SMART

  • Specific: Rõ ràng, cụ thể.
  • Measurable: Đo lường được
  • Achievable: Khả thi, có thể đạt được
  • Relevant: Thực tế, nằm trong vòng kiểm soát, liên quan và phù hợp với bối cảnh, mục đích chung
  • Timely: Có thời hạn, thời gian hoàn thành, đúng thời hạn

Thuật ngữ SMART lần đầu được biết đến qua bản đánh giá quản lý của George T.Doran vào tháng 11 năm 1981. Từ đó, SMART được truyền bá rộng rãi hơn cũng như có nhiều tác dụng trong rất nhiều bối cảnh và với nhiều cá nhân, tổ chức.

Lợi ích nguyên tắc SMART

Ưu điểm

  • Hạn chế sức sáng tạo ở một số khía cạnh nếu tập trung quá cao độ vào một thứ
  • Vô tình tạo áp lực vô hình
  • Nếu không hoàn thànhmục tiêu sẽ dễ thấy thất vọng về bản thân

Hạn chế

  • Cung cấp định hướng rõ ràng để tiến tới mục tiêu
  • Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu
  • Tăng động lực làm việc
  • Thúc đẩy hành động, giúp bạn thoát khỏi comfort zone dễ dàng hơn
  • Tập trung vào mục tiêu. Tiết kiệm thời gian
  • Cảm giác thỏa mãn, hài lòng khi hoàn thành mục tiêu

Tạm kết

Hy vọng rằng, bài viết đã giúp bạn hiểu hơn về tầm quan trọng của việc loại bỏ kiến thức lỗi thời và sai lầm để học hỏi những điều mới mẻ, hợp thời và đúng đắn. Unlearn không phải là quên đi, loại bỏ hoặc từ chối các kiến thức và trải nghiệm. Đó là một hành động có nhận thức của việc bỏ đi những thông tin không còn phù hợp nữa. Và tiếp nhận các thông tin mới để đưa ra những hành động và ra quyết định kết quả giá trị.